Kwaliteit borgen en talent benutten: reactie op ontwikkelingen rond EVC

Veiligheid en kwaliteit staan voorop

Wanneer de betrouwbaarheid van certificering onvoldoende kan worden geborgd, moet je ingrijpen. De veiligheid van inwoners en de kwaliteit van zorg en maatschappelijke ondersteuning zijn niet onderhandelbaar. Dat vraagt helderheid en verantwoordelijkheid.

Tegelijkertijd laat deze situatie zien dat het huidige stelsel in de praktijk tekortgeschoten is. We bevinden ons in een arbeidsmarkt die onder grote druk staat. De kloof tussen de vraag naar zorg en maatschappelijke ondersteuning en beschikbare professionals groeit. Zijinstroom en het erkennen van eerder verworven competenties zijn essentieel om talent te behouden én te vergroten. Wanneer instrumenten om vakmanschap aantoonbaar zichtbaar te maken wegvallen, zonder dat er robuuste alternatieven beschikbaar zijn, neemt die spanning verder toe.

Dit bevestigt wat wij met het manifest ‘Naar een skillsgerichte arbeidsmarkt in Zorg en Welzijn’ beogen: een arbeidsmarkt waarin mensen kunnen leren en bijdragen op basis van wat zij kunnen en willen, niet uitsluitend op basis van formele papieren. Maar altijd met een transparante en betrouwbare borging van kwaliteit.

Bekwaamheid en kwaliteit moeten aantoonbaar zijn

Skillsgericht werken is geen versoepeling van kwaliteitseisen. Integendeel. Het vraagt om heldere standaarden, stevige beoordeling en/of toetsing en gezamenlijke verantwoordelijkheid in de keten van leren, valideren, erkennen en inzetten. Bekwaamheid moet aantoonbaar zijn. Kwaliteit moet aantoonbaar en/of toetsbaar zijn. Vertrouwen moet verdiend en geborgd worden.

De verantwoordelijkheid voor inzetbaarheid en bekwaamheid hoort in de kern bij de werkgevers en professionals zelf te liggen. Dat betekent ook dat wij de borging van kwaliteit bij de organisaties zelf willen verankeren. Externe toetsing kan ondersteunen, maar mag nooit de plaats innemen van interne professionele verantwoordelijkheid. Dus niet primair vertrouwen op externe of commerciële aanbieders van certificaten, maar op professioneel leiderschap, interne kwaliteitsstructuren en aantoonbare praktijkbeoordeling.

We hebben een stevig en wendbaar stelsel nodig

De huidige situatie rondom EVC-certificaten maakt zichtbaar waar het schuurt in het systeem:

• kwaliteit en flexibiliteit moeten hand in hand gaan;
• de bedoeling om eerder verworven competenties zichtbaar te maken is waardevol, maar de inrichting van het proces en het toezicht daarop bleek kwetsbaar voor misbruik;
• toezicht, certificering en uitvoering moeten daarom beter op elkaar aansluiten;
• en we moeten het fundamentele gesprek voeren over hoe én door wie we vakmanschap betrouwbaar en toekomstbestendig kunnen aantonen en valideren.

Terugvallen op uitsluitend diplomagerichte oplossingen is geen structureel antwoord op de uitdagingen waar we voor staan. We hebben een stelsel nodig dat wendbaar én stevig is. Dat ruimte biedt voor ontwikkeling en innovatie, maar misbruik uitsluit.
De huidige situatie benadrukt de kwetsbaarheid van het stelsel en de noodzaak om samen te werken aan een betere, toekomstbestendige manier van valideren. Hoe zorgen we ervoor dat mensen aantoonbaar kunnen maken wat zij kunnen en nog nodig hebben om inzetbaar te zijn? Hoe ontwerpen we een systeem dat zowel fraudebestendig als toegankelijk is? Dat vraagt om gezamenlijke ontwerpprincipes en transparante standaarden. En dat vraagt om een stevige samenwerking tussen ministeries, toezichthouders, onderwijs, werkgevers(organisaties), brancheorganisaties en financiers. Precies die gezamenlijke opgave hebben wij met het manifest onder de aandacht gebracht.

Vervolg op het manifest ‘Naar een skillsgerichte arbeidsmarkt in Zorg en Welzijn’

Ook delen wij kort de stand van zaken en de vervolgstappen rondom het manifest:

Sessie met ministeries (VWS, OCW, SZW)

In januari 2026 hebben wij het manifest onder de aandacht gebracht bij vertegenwoordigers van VWS, OCW en SZW. Ook heeft er in februari een sessie plaatsgevonden met de drie ministeries. Hiervoor heeft WZW casuïstiek uitgewerkt en aangeleverd, als ook een voorstel gedaan voor een verdere aanpak. De combinatie van het manifest, aangevuld met casuïstiek werd als helpend ervaren. Deze maand volgt een vervolgsessie met als doel te verkennen hoe we komen tot een plan van aanpak richting een toekomstbestendig ontwerp van de arbeidsmarkt, waarin aantoonbare bekwaamheid beter tot zijn recht komt. WZW bereidt deze samen met een van onze leden en OCW voor.

Landelijke werkgroep skills

Het samenwerkingsverband RegioPlus richt een landelijke werkgroep skills in – waarin de 12 regionale werkgeversorganisaties vertegenwoordigd zijn – met WZW als themahouder, die:

• systeemparadoxen uit het manifest verdiept en vertaalt naar concrete acties, waarbij per paradox in kaart wordt gebracht welke trajecten en overlegtafels al lopen en waar versnelling of verbinding mogelijk is;
• met een gerichte vragenset in gesprek gaat met aangesloten organisaties en onderwijspartners over de grootste hindermachten, de opbrengsten vertaalt naar een analyse van branche specifieke en sector overstijgende knelpunten en deze inzet als input voor verdere gesprekken met ministeries en andere stakeholders;
• regionale en landelijke ontwikkelingen rondom skills (zoals skillsmatching en skillsscans) inzichtelijk en toegankelijk maakt, zodat krachten worden gebundeld die de beweging naar een skillsgerichte arbeidsmarkt versnellen.

Gesprekken MBO Raad

• Vanuit RegioPlus worden er zowel op bestuurlijk- beleidsmatig niveau gesprekken gevoerd met de MBO Raad en Vereniging Hogescholen. Deze zullen in maart en april plaatsvinden. De gesprekken hebben als doel te komen tot een gezamenlijk standpunt en verkenning waar samenwerking rondom het manifest mogelijk is.

Skills experimenten

Samen met werkgevers en onderwijspartners zijn we aan het experimenteren met skills validatie. Dit experiment is ondersteunend aan het manifest, want het biedt inzicht op welke wijze validatie kan plaatsvinden.

• Met dit experiment willen we inzicht krijgen in manieren waarop het werkveld skills bij (potentiële) medewerkers kan valideren en wat daarvoor nodig is. Dit moet resulteren in het ontwikkelen van een validatieproces.
• In dit experiment richten wij ons op het proces van validatie van basiszorg.
• We werken nauw samen met ROC Nijmegen die werkt aan de ontwikkeling van badges die als onderschrijving van de uiteindelijke validatie kan dienen.

De beweging naar een skillsgerichte arbeidsmarkt vraagt lef

Het zijn niet de geplaveide paden die ons verder brengen. Juist waar het schuurt, vraagt het lef om het gesprek aan te gaan en ontstaat de beweging die nodig is voor een toekomstbestendige, mensgerichte arbeidsmarkt in Zorg en Welzijn!