Geplaatst op 27 november 2019 16:55

Sociale innovatie bij Zorgcentra De Betuwe met Rijnlands model

Aanleiding om het bij Zorgcentra De Betuwe helemaal anders te gaan doen, was de onder toezichtstelling van de Inspectie in 2013. Er bleken bepaalde tekortkomingen rondom de onderwerpen hygiëne en infectie. ‘Dat doet veel met je’, zegt Monique Steehouwer, verpleegkundige en praktijkopleider bij de ouderenzorgorganisatie, ‘Ons bestuur heeft toen gezegd: “Het moet helemaal anders”.’ 

Zorgcentra De Betuwe koos daartoe voor het Rijnlands model. Dit model is voor ons het middel om te bereiken dat de cliënt de zorg ontvangt die hij nodig heeft en wenst, laat Monique weten. ‘Het berust op vertrouwen, verantwoordelijkheid en vakmanschap; als een zorgteam zegt dat de cliënt iets nodig heeft, dan gebeurt dat ook.’
Concreet betekent werken vanuit het Rijnlands model dat er een heel platte organisatiestructuur is met nog maar twee directeuren op achthonderd medewerkers en zeshonderd vrijwilligers. Verder zijn er een bestuurder en ondersteunende diensten zoals voor inkoop of HR-zaken, bij wie de multidisciplinaire teams voor hulp kunnen aankloppen. Zorgverleners en andere medewerkers hebben de ruimte om te doen wat zij nodig of wenselijk vinden.
Monique: ‘Ik zat in een van de zes teams die in 2015 begonnen met het Rijnlands werken. Wat er ging veranderen, wisten wij niet. Het was totaal nieuw.’ Als voorbeeld geeft ze dat het zo in het systeem van de zorgverlener zit dat alles op tijd af moet: Bewoners gewassen en in de kleren, ontbijten, afdeling aan kant, strijk wegwerken. ‘Maar waarom? Als je ziet dat de cliënt onrustig is, dan moet je toch juist de tijd nemen om samen een kopje koffie te drinken? Die mindset is echt veranderd door het werken vanuit het Rijnlands model. De zorg die je verleent, verandert omdat je kijkt naar de individuele cliënt en zijn wensen.’

Hulp van een coach
Monique erkent dat het niet van de een op andere dag anders georganiseerd is als je overgaat naar een andere manier van werken. Zo kwamen er onderlinge problemen naar boven. Die moesten ze ineens als team oppakken in plaats van dat over te laten aan de manager. ‘Je moet elkaar feedback durven geven. Met behulp van een coach lukt dat ook. In het begin weet je totaal niet wat het voor jezelf voor verschil maakt, én wat de cliënt ervan merkt. Je denkt dat je altijd vanuit de cliënt naar je werk hebt gekeken, maar hoe vaak heb ik zelf wel niet tegen een bewoner gezegd: “Over vijf minuten kom ik bij u, ik moet eerst nog even zus of zo doen.” Pas na driekwart jaar viel dat kwartje. De waardering, de glimlach die je terugkrijgt van de cliënt, daar krijg ik nu een goed gevoel van. En niet van de taken die ik volgens het lijstje of uit gewoonte allemaal afgewerkt heb. Je leert echt

Nu er geen centrale aansturing meer is door een team- of locatiemanager, voelt iedereen zich volgens Monique nog meer verantwoordelijk voor het verlenen van de goede zorg. ‘Met elkaar maak je het verschil voor de client. Dat betekent dat je elkaar volledig moet vertrouwen. Een simpel voorbeeld: Als de was hoog opgestapeld ligt, en je ziet dat een collega die niet weggewerkt heeft. Dan moet je erop vertrouwen dat deze een andere prioriteit heeft gehad. Je moet dus ook leren loslaten, en dát kun je niet opleggen. Dat is het mooie bij ons; er zit geen druk op de invoering van het werken vanuit het Rijnlands model. Het is niet iets waar je mensen van kan overtuigen, je moet het laten zien.’ Niet alle teams zijn om die reden even ver met de overgang, maar daar is ruimte voor. ‘In 2018 kregen we opnieuw een inspectiebezoek’, besluit Monique. ‘Er was enkel lof als feedback. Supergaaf, en dan weet je dat je de juiste weg hebt gevonden.’

Sociale innovatie en Rijnlands model
Onder sociale innovatie verstaan we alle vernieuwingen in de arbeidsorganisatie en arbeidsrelaties ten einde de kwaliteit van zorg, het werk en de bedrijfsvoering te verbeteren. Het Rijnlandse model dat bij Zorgcentra De Betuwe onder haar manier van werken ligt, berust daarbij op vertrouwen, verbinding, vakmanschap en verantwoordelijkheid.